Hormonların Kimyasal Dengesi
Can dostlarımızın şeker hastalığı, tiroid bozuklukları, Cushing ve Addison gibi hormonal dengesizliklerini, duyarlı stimülasyon testleri ve yakın medikal takiple kontrol altına alıyoruz.
Anestezisiz & Acısız
Hormon Bozuklukları Teşhisi
Endokrin sistem; hipofiz, tiroid, pankreas, böbrek üstü bezleri ve yumurtalıklar gibi vücudumuzdaki hormon salgılayan iç salgı bezlerinin oluşturduğu bütündür. Hormonlar, kan dolaşımı yoluyla organlara taşınarak büyüme, metabolizma hızı, su dengesi, enerji tüketimi ve kan şekeri gibi hayati vücut mekanizmalarını yöneten kimyasal habercilerdir. Kedi ve köpeklerde bu bezlerin herhangi birinde oluşan tümörler, bağışıklık sistemi hasarları veya genetik yatkınlıklar, hormonların aşırı salgılanmasına (hiper) veya yetersiz salgılanmasına (hipo) yol açarak tüm vücudu sarsan endokrin hastalıklara neden olur.
Endokrinoloji birimimizde, bu hormonal bozuklukları teşhis etmek amacıyla en modern hormon ölçüm cihazlarını ve özel uyarı/baskılama test protokollerini uyguluyoruz. Hormonal dengesizlikler genellikle yaşam boyu ilaç veya insülin kullanımını gerektirir. Hekimlerimizin titiz doz ayarlamaları ve düzenli kan takipleri sayesinde, endokrin hastası kedi ve köpeklerin normal, neşeli ve aktif bir yaşam sürmelerini sağlıyoruz.
Eğer kedi veya köpeğinizde aşağıdaki semptomlardan bir veya birkaçı mevcutsa,
hormon dengelerinin incelenmesi gerekebilir:
Şeker hastası (diyabetik) bir evcil hayvan sahibi olmak ilk başta korkutucu gelebilir.
Ancak bu süreci yönetmenizi kolaylaştıracak neşeli ve pratik önerilerimiz var:
İnsülin Enjeksiyonu Acıtmaz: İnsülin iğneleri (U-40 veya U-100) saç teli kadar ince uçludur. Cilt altına (genellikle enseden kaldırılan deriye)
yapıldığı için dostumuz hiçbir şey hissetmez. Hekimlerimiz size enjeksiyon yapmayı saniyeler içinde öğretecektir.
Besleme Saatlerinde Titizlik: Şeker hastalarında besleme saati ile insülin saati senkronize olmalıdır. Dostumuz mamasını yedikten
hemen sonra insülini yapılmalıdır. Aç hayvana insülin yapmak kan şekerini tehlikeli düzeyde düşürür.
Evde Glukoz Ölçümü: Kulak kenarından veya pati yastığından alınacak milimetrik bir kan damlası ile evde şeker ölçümü
(glukometre kullanarak) yapabilirsiniz. Hekimimizle bu ölçümleri paylaşarak doz ayarlarız.
Hipoglisemi Acil Durumu (Şeker Düşmesi): Dostumuz insülin sonrası sendeliyor, sarhoş gibi yürüyor veya baygın bakıyorsa
şekeri aşırı düşmüş demektir. Bu durumda hemen diş etlerine **bal veya reçel** sürün ve bizi arayın.
Hormon hastalıklarının teşhisinde tek bir kan alımı genellikle yeterli bilgi vermez. Çünkü hormon seviyeleri gün içinde veya strese bağlı olarak sürekli dalgalanır. Kesin tanı için salgı bezlerini uyardığımız veya baskıladığımız dinamik hormon testleri uygularız:
ACTH Stimülasyon Testi: Böbrek üstü bezlerini uyaran bir hormon (ACTH) enjekte edilerek, bezlerin kortizol üretme kapasitesi ölçülür. Cushing ve Addison teşhisinde en güvenilir testlerden biridir.
Düşük Doz Dekzametazon Baskılama Testi (LDDS): Vücuda dışarıdan verilen yapay bir kortizonun, böbrek üstü bezlerinin kortizol salgısını baskılayıp baskılayamadığı 4. ve 8. saatlerde alınan kanlarla izlenir.
Tiroid Profili (Free T4, TSH): Kedi ve köpeklerin tiroid bezlerinin tembelliğini veya aşırı çalışmasını saptamak için çalışılan detaylı hormon panelleridir.
Klinik olarak teşhis edip yakın takiple yönettiğimiz başlıca hormonal bozukluklar şunlardır:
Diyabet Mellitus (Şeker Hastalığı): Pankreasın yeterli insülin üretememesi. Kan glukozunun yüksek kalması sonucu
organ hasarları oluşur. Yakın insülin takibi ve diyetle yönetilir.
Cushing Sendromu (Hiperadrenokortisizm): Böbrek üstü bezlerinin aşırı kortizol hormonu üretmesidir. Karında sarkma,
simetrik tüy dökülmesi ve aşırı su içmeyle seyreder. Vetoryl (Trilostane) gibi modern ilaçlarla kontrol altında tutulur.
Addison Hastalığı (Hipoadrenokortisizm): Böbrek üstü bezlerinin kortizol ve aldosteron hormonlarını üretememesidir.
Ani şok krizleri, kusma ve elektrolit dengesizlikleriyle seyreder; yaşam boyu hormon takviyesi gerektirir.
Köpeklerde Hipotiroidizm: Tiroid bezinin yavaş çalışması sonucu uyuşukluk, aşırı kilo alma, kuyrukta tüy dökülmesi
(sıçan kuyruğu görüntüsü) gelişir. Günlük tiroid haplarıyla tedavisi son derece kolaydır.
Kedilerde Hipertiroidizm: Yaşlı kedilerde tiroid bezindeki nodüller nedeniyle aşırı hormon salgılanması. Kedi aşırı aktif,
sürekli aç ama aşırı zayıftır. Kalp yetmezliğine yol açmaması için acil tedavi edilmelidir.
Özellikle kedilerde erken teşhis edilip, hemen düşük karbonhidratlı mamaya geçilerek insülin tedavisine başlanırsa, pankreas hücreleri dinlenme fırsatı bulur ve tekrar kendi insülinini üretmeye başlayabilir. Buna “Diyabetik Remisyon” denir. Remisyona giren kediler, insülin iğnesine gerek kalmadan sadece diyetle sağlıklı yaşayabilirler. Köpeklerde ise remisyon çok nadirdir ve genellikle ömür boyu insülin gerekir.
Hormon uyarı ve baskılama testleri zamana dayalı testlerdir ve hastamızın klinikte misafir edilmesi gerekir. ACTH stimülasyon testi ilk kan alımı, enjeksiyon ve 1. saat kan alımıyla birlikte yaklaşık 2 saat sürer. LDDS (Dexamethasone baskılama) testi ise ilk kan alımı, enjeksiyon, 4. saat kan alımı ve 8. saat kan alımıyla birlikte toplam 8 saat sürer.
Cushing sendromu tedavi edilmediğinde, vücuttaki kronik yüksek kortizol seviyesi bağışıklık sistemini tamamen çökerterek tekrarlayan böbrek ve cilt enfeksiyonlarına yol açar. Ayrıca şeker hastalığı gelişimini tetikler, kasları zayıflatır (dostumuz yürüyemez hale gelir), karaciğer büyümesine neden olur ve yüksek tansiyona bağlı beyin/böbrek hasarları riskini artırır.
Kediler veteriner kliniğine geldiklerinde aşırı strese girerler ve strese bağlı olarak kan şekerleri (glukoz) anlık olarak fırlayabilir (stres hiperglisemisi). Bu anlık yükseliş şeker hastalığı ile karışabilir. Fruktozamin, son 2-3 haftalık ortalama kan şekerini gösteren özel bir proteindir. Stresten etkilenmediği için şeker hastalığının kesin teşhisinde altın standarttır.
Addison hastası kedi ve köpeklerin vücutlarında kortizol ve aldosteron (tuz tutucu hormon) eksiktir. Stresli bir durumla karşılaştıklarında (taşınma, banyo, klinğe gelme) şoka girerler. Şiddetli kusma, ishal, nabız yavaşlaması ve ölümcül potasyum yüksekliği ile seyreden bu tabloya Addison Krizi denir. Acil damar yoluyla sıvı ve kortizon desteğiyle hayat kurtarılır.
Hayır, son derece kolaydır. Tiroid tembelliği (hipotiroidizm) tanısı alan köpeklere, eksik olan tiroid hormonunu yerine koymak amacıyla günde 1 veya 2 kez yutabileceği küçük bir hormon hapı verilir. İlaç başladıktan 2-3 hafta sonra köpeğinizin uyuşukluğu gider, tüyleri hızla uzamaya başlar ve eski neşeli hallerine geri dönerler.
Glukoz eğrisi, insülin dozunun doğruluğunu ve etki süresini saptamak için yapılır. Sabah insülin yapılmadan önce ilk kan şekeri ölçülür. Sonrasında insülin yapılır ve mama yedirilir. Gün boyunca her 2 saatte bir (toplam 12 saat süresince) kan şekeri ölçülerek bir grafik çizilir. Eğrinin en dip noktası (nadir) insülinin en güçlü olduğu saati ve dozun güvenliğini gösterir.